نافرماني مدني و سرپيچي شخصي دو تاكتيك در مبارزه‌ي بي‌خشونت محسوب مي‌شوند. مبارزه‌ي بي‌خشونت در واقع نوعي جنگ اما با ابزارهاي بي‌خشونت است.

از آنجا كه اعتراض‌هاي خياباني فقط يكي از روش‌ها و تاكتيك‌هاي مبارزه‌ي بي‌خشونت محسوب مي‌شود، جنبش سبز بايد در پي استفاده از ده‌ها تاكتيك ديگر مبارزه بي‌خشونت باشد كه نافرماني مدني و سرپيچي شخصي نيز دو نمونه از آن‌ها هستند. اما و در حالي كه هر نظام دموكراسي بر مبناي اجراي بي‌ كم و كاست قانون معنا مي‌يابد،‌ جنبش سبز كه در پي تحقق دموكراسي است چگونه مي‌تواند مروج نافرماني مدني و سرپيچي شخصي باشد؟ به بيان ديگر سبز‌هاي ايران تا كجا مي‌توانند از اين دو تاكتيك استفاده كنند؟

اين‌ها نمونه‌هايي از پرسش‌هاي نظري هستند كه از وكلاي سبز انتظار مي‌رود به روش نظامند براي آن‌ها پاسخ ارايه دهند. مقاله‌ي زير نيز كه از سايت اينترنتي لوموند ديپلماتيك فارسي نقل مي‌شود به همين مسائل پرداخته‌اند و مي‌تواتند الگويي براي وكلا و حقوقدانان ايراني در پرداختن به اين مباحث باشند:

اكنون كه محدوديت تاكتيك اعتراض‌هاي خياباني آشكار شده اين پرسش مطرح است كه جنبش سبز براي تحقق خواسته‌هايش از چه تاكتيك‌هايي بايد استفاده كند؟‌

اگر بپذيريم كه عمده‌ترين هدف جنبش سبز تعميمق دموكراسي و استقرار حاكميت خوب است، در آن صورت تحكيم و تقويت كانون‌ها و مؤسسات مستقل و غيردولتي مبرم‌ترين وظيفه‌ي اين جبنش است تا قدرت سياسي دولت را در چارجوب‌هاي قانون محصور نگه‌دارند و مانع از سوءاستفاده‌ي مقامات سياسي از قدرت دستگاه دولت شوند.

براي تحقق اين هدف تمام انجمن‌ها و كانون‌ها و مؤسسات مستقل بايد يك ائتلاف گسترده تشكيل دهند به نحوي كه تعدي به هر انجمن تعدي به تمام انجمن‌ها تلقي شود.

رد‌صلاحيت كانديداها در انتخابات كانون وكلا تعدي آشكار به «جق آزادي انجمن» محسوب مي‌شود و يك موضوع حقوق بشري است. در نتيجه تمام انجمن‌ها - صرف‌نظر از موضوع خاصر فعاليت هر انجمن - بايد در يك ائتلاف گسترده عليه تجاوز به حقوق كانون وكلا ، كه در واقع تجاوز به «جق آزادي انجمن»‌است متحد شوند و دست به اعتراض بزنند.

از تمام وكلاي پروفشنال انتظار مي‌رود با آشنايان خود در تمام انجمن‌ها ارتباط برقرار كنند و «كميته‌ي دفاع از حق آزادي انجمن» را تشكيل دهند و به صورت يك ائتلاف گسترده نسبت به رد صلاحيت كانديداها دست به اعتراض بزنند.

در ادامه متن گفتگوي دكتر كاتوزيان در مورد رد صلاحتيت كانديداها تقديم مي شود:

در عاشوراي هشتاد و هشت نيروهاي سركوبگر توانستند با اعمال خشونت‌هاي بي‌رحمانه جوانان معترض را به دام خشونت بكشانند و مبارزه‌ي بي‌خشونت سبزها را خدشه‌دار كنند و بر موج حاصل از بروز خشونت در جامعه سوار شوند و به صورت موقت ابتكار عمل را به دست بگيرند. بيانيه‌ي هوشمندانه‌ي ميرحسين در چنين شرايطي منتشر مي‌شود و از تمام سبزهاي با تجربه‌تر درخواست مي‌شود تاكتيك‌هاي آتي جنبش سبز را بر اساس نكات مهم مطرح شده در اين بيانيه‌ي اتخاذ كنند و با جديت بكوشند مانع از خدشه‌دارشدن دييسيپلين مبارزه‌ي بي‌خشونت شوند. چرا كه رمز موفقيت سريع و همه‌ جانبه‌ي جنبش سبز در بي‌خشونت بودن اين جنبش است و سركوبگران مترصد آن هستند تا سبزهاي كم تجربه‌تر و پرشورتر را در تله‌ي خشونت گرفتار سازند و موفقيت جنبش سبز را به عقب بياندازند.

با اين اميد كه هيج سبزي با هيچ بهانه‌اي به خشونت متوسل نشود متن كامل بيانيه‌ي رئيس جمهور منتخب ملت در ادامه تقديم مي‌شود:

در آستانه‌ي روز 16 آذر ماه 1388 و اعلام آمادگي مردم به حضور اعتراضي در خيابان‌هاي اطراف دانشگاه‌هاي شهرهاي بزرگ كشور، اين پرسش قابل طرح است كه خواسته‌هاي مشخص راهپيمايان سبز روز 16 آذر چيست و چه مي‌تواند باشد؟

اگر بپذيريم كه جنبش سبز با شعار «رأي من كجاست؟» و در اعتراض به تقلبات گسترده در انتخابات دهمين دوره‌ي رياست جمهوري شكل گرفته است، منطقي‌ترين خواسته، كه به عنوان نخستين خواسته از سوي ميرحسين موسوي نيز صورت بندي و بيان شده،‌ «تشكيل گروه حقيقت ياب» است.

در حال حاضر ميرحسين موسوي - چه بخواهد و چه نخواهد - مسؤليت رهبري جنبش سبز را بر عهده دارد. وي كه در ابتداء، دولت دهم را فاقد مشروعيت اعلام كرد،‌ در بيانيه‌هاي اخير خود خواستار تشكيل «گروه حقيقت ياب» براي بررسي اتهام تقلبات گسترده در انتخابات شده است. آيا اين خواسته جدي است يا پس از مدتي - و بدون ارايه‌ي توضيح - تغيير خواهد كرد؟‌

اگر اين خواسته جدي باشد، در آن صورت تدوين برنامه‌ي عملياتي‌ براي اعمال فشار بر مسؤلان و مجبور ساختن آنان به تشكيل گروه حقيقت ياب بايد هدف اين مرحله از جنبش سبز اعلام شود.

با توجه به اين مقدمات، پيش‌نويس قطعنامه‌ي راهپيمايان سبز روز 16 آذر ماه 1388 حاوي نكات كليدي زير خواهد بود:

از تمام صاحبنطران درخواست مي‌شود، پيش‌نويس قطعنامه‌ي زير را به بحث بگذارند و آن را نقد و تكميل كنند تا به مرور برنامه‌ي استراتژي اين مرحله از جنبش سبز تدوين و بر سر آن توافق حاصل شود.

در آستانه روز 16 آذر ماه 1388 تصنيف ضد استبدادي «موج خون» بر اساس شعري از فريدون مشيري منتشر شد.

متن اين شعر در ادامه تقديم مي‌شود و براي باربرداري تصنيف علامت مخصوص در انتهاي اين مقاله را كليك كنيد.

هرچند گفته شده است كه استاد شجريان در انتشار اين تصنيف هيچ نقشي نداشته است اما با گوش سپردن به اين تصنيف اين پرسش مطرح مي‌شود كه چه كسي جز استاد شجريان مي‌توانسته است به اين زيبايي صداي او را تقليد كرده باشد؟

به هر حال تكثير اين تصنيف در ارتقاء مبارزات تاريخي و ظاهراً‌ بي‌پايان ضد استبدادي ملت ايران تأثير ژرفي برجا خواهد گذاشت. از اين كار دريغ نورزيم.

پانزدهمين بيانيه‌ي ميرحسين موسوي رئيس جمهور منتخب ملت اين گونه تمام مي‌شود:

و بدانیم که بالاتر از سیاهی رنگی نیست. ترساندن آخرین تیر ترکش است. مخالفانتان اشتباه کردند و در مقابل مسالمت و مقاومت شما آن را به کار بردند تا اگرکارگر نشود چاره‌ دیگری نداشته باشند. چاره راستین آنها هم خود شمایید، روزی که از مخالفان خود بپرسید آیا پرچم‌های رنگارنگ شما نیز به معنای اصرار بر اجرای بدون تنازل قانون اساسی است، و اگر آری گفتند آنها را بپذیرید. آن روز وقتی است که همه با هم سبز می‌شویم.

متن كامل اين بيانيه كه روز چهارشنبه 4 آذر به مناسبت سي‌امين سالگرد تأسيس بسيج مستضعفان منتشر شد، از سايت «كلمه» نقل مي‌شود:‌